Dader-slachtoffermediation
Lees meer over echt-rechtconferenties in de nieuwsbrief.
Historie
Bemiddeling tussen dader en slachtoffer gebeurt al sinds mensenheugenis
in diverse vormen. Het leven in kleine gemeenschappen, zoals vroeger gebruikelijk,
had tot gevolg dat dader en slachtoffer ook na het delict met elkaar geconfronteerd
werden en samen moesten leven. Om de verstoorde harmonie binnen de gemeenschap
te herstellen waren er diverse mogelijkheden zoals bloedwraak, vergelding,
rituele genoegdoening of restitutie. Kleine gemeenschappen konden de daders
vanuit een economisch perspectief niet ter dood brengen of beperken in
hun arbeidsproductiviteit waardoor er doorgaans voor werd gekozen om te
volstaan met een rituele genoegdoening of restitutie. Na een dergelijke
primitieve vorm van herstelrecht kon de gemeenschap weer verder met het
dagelijkse leven.
Door de eeuwen heen werden er diverse bemiddelingsvormen ontwikkeld. In
westerse samenlevingen kregen de geïnstitutionaliseerde strafrechtsystemen
de overhand op directe bemiddelingsvormen tussen dader en slachtoffer.
De verantwoordelijkheid voor het straffen van daders kreeg de staat en
hierin was de rol van het slachtoffer marginaal. Vormen van herstelbemiddeling
zijn nooit helemaal weggeweest uit Nederland maar de laatste jaren neemt
de aandacht voor dader-slachtofferbemiddeling weer toe.
Invoering
In de jaren '70 van de vorige eeuw werd dader-slachtoffermediation via
een experiment in Kitchener, Ontario door Amerikaanse Mennonieten geïntroduceerd
in het Canadese rechtssysteem. Van hieruit heeft deze vorm van bemiddeling
(dader-slachtoffermediation) zich verspreid over Noord-Amerika en Europa.
Er is geschat dat er momenteel ongeveer 400 dader-slachtoffermediationprogramma's
zijn in de Verenigde Staten van Amerika en een vergelijkbaar aantal in
Europa.
Omschrijving
Dader-slachtoffermediation kan worden omschreven als het - op vrijwillige
basis - samenbrengen van dader en slachtoffer, onder begeleiding van een
getrainde mediator, met als doel schuldverwerking bij de dader en leedverwerking
bij het slachtoffer. Het is een proces dat een geïnteresseerd slachtoffer
voorziet in een gelegenheid om de dader in een veilige en gestructureerde
setting te ontmoeten en een discussie aan te gaan over het delict onder
supervisie van een mediator. Studies hebben aangetoond dat dader-slachtoffermediations
hoog scoren op cliënttevredenheid en slachtofferparticipatie. Verder
wordt in een zeer groot aantal gevallen de herstelbetaling ook daadwerkelijk
gedaan. Dader-slachtoffermediation heeft als gevolg dat de angst van slachtoffers
afneemt en dat de kans dat daders nieuwe delicten begaan, kleiner wordt.
Huidige situatie
In 1997 is het Ministerie van Justitie gestart met de subsidiëring van
het project Herstelbemiddeling dat tot doel heeft daders en slachtoffers
van delicten met elkaar in contact te brengen. In 2002 is een tussenevaluatie
uitgevoerd en vijf jaar na de start is het project opnieuw geëvalueerd.
In oktober 2002 is het eindrapport getiteld Eindevaluatie Herstelbemiddeling
verschenen (Regioplan Beleidsonderzoek in opdracht van het WODC van het
Ministerie van Justitie). Het project Herstelbemiddeling is afgesloten
per 1 januari 2003. Op dit moment is het nog niet duidelijk welk vervolg
dit project krijgt.
Internationale ontwikkelingen
Met name in de Angelsaksische landen zijn er veel initiatieven op het gebied
van dader-slachtoffermediation. De Raad van Europa moedigt haar lidstaten
aan om onder meer dader-slachtoffermediation in de huidige strafrechtsystemen
te implementeren.
Context
Dader-slachtoffermediation is ingebed in het herstelrecht waardoor ook
wel de naam herstelbemiddeling wordt gehanteerd. Op het gebied van herstelrecht
is er een nationaal forum namelijk Forum
Herstelrecht dat het herstelrecht promoot waaronder dader-slachtoffermediation.